Diasporik Kimliğin İnşası Olarak Anadil ve Kültür: Türkçe ve Türk Kültürü Öğretim Programı

Mustafa Ertürk

  • Mustafa Ertürk: Kültür ve Turizm Bakanlığı
  • Yıl : 2024
  • Cilt : 2
  • Sayı : 1
  •  Sayfa : 70-90
İkinci dünya savaşından sonra Türkiye’den Almanya, Avusturya, Hollanda, Belçika ve Fransa başta olmak üzere çeşitli Batı Avrupa ülkelerine Türkler misafir işçi olarak göç etmişlerdir. 1960’lı yılları kapsayan kitlesel göç ilk başlarda Türkiye’ye geri dönmek üzere gerçekleştirilmiştir. Daha sonraki yıllarda Türkler Türkiye’ye geri dönmemiş ve göç ettikleri ülkelerde kalıcı statüye kavuşmuşlardır. Altmış yıla yayılan süreç sonunda yurtdışında yaşayan Türk varlığı ekonomik, siyasi, toplumsal ve demografik olarak dikkate değer boyutlara ulaşmıştır. Kaçınılmaz olarak bulundukları ülkenin eğitim ve öğretim hayatına katılan yeni kuşakların anavatan ve anavatan değerleri ile ilişkilerinin temini ve devam ettirilmesi konusu güncelliğini hep korumuştur. Bu çerçevede 1970’li yılların başından itibaren de Türkçe ve Türk Kültürü Öğretim Programı çalışmaları başlatılmıştır. Türkçe ve Türk Kültürü Öğretim Programları ile yurtdışında yaşayan Türklerin çocuklarının Türkçe ve anavatan ile bağlarını devam ettirmeleri ve anavatan değerleri ve kültürü zemininde kimliklerinin inşası ve devamı amaçlanmıştır. Anavatan ile bağların korunması ve kimlik inşası ile akademik dünyada görece yeni bir kavram olan diaspora ve diasporik kimlik arasında bağlantı diaspora tartışmalarının kurucu unsurudur. Diasporik kimliğin anavatan değerleri ile ev sahibi ülke değerleri arasında gerilim ve müzakere deneyiminde sürekli inşa halinde olması gerçeği Türkçe ve Türk Kültürü Programı ile diasporik kimlik inşa süreci arasındaki ilişkiyi gündeme getirmektedir. Çalışmada diaspora kavramına yönelik çeşitli kavramsal yaklaşımlar incelenmekte ve ardından diasporik kimliğin ana dil, vatan ve kültürle ilişkisi değerlendirilmektedir. Son olarak Türk Dili ve Türk Kültürü Dersi müfredatı bağlamında Türk ve Türk kültürünün diasporik kimliğin oluşumuna katkısı araştırılmaktadır. Diasporada anadilin ve Türk kültürünün öğretimi, bir dizi sembolik ve gerçek faaliyet olarak, diaspora topluluğunun konsolidasyonuna ve diasporik kimlik inşası ve sürdürülmesine kaynaklık etmektedir.
Atıf yapmak için : Ertürk, M. (2024). Diasporik kimliğin inşası olarak anadil ve kültür: Türkçe ve Türk kültürü öğretim programı. Edutech Research, 2(1), 70-90.

Download Citation: Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) RIS File

Download Citation: BibTeX BibTeX File

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.
Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Edutech Research
2024, Vol. 2 (1)
E-ISSN: 3023-6665
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Abadan-Unat, N. (2002). Bitmeyen göç: Konuk işçilikten ulus-ötesiyurttaşlığa. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  2. Abadan-Unat, N. (2007). Türk Dış Göçünün Aşamaları: 1950'li Yıllardan 2000'li Yıllara. A. Kaya, & B. Şahin (Dü) içinde, Kökler ve Yollar Türkiye'de Göç Süreçleri (s. 3-18). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  3. Adamson, F. B. (2019). Sending States and the Making of Intra-Diasporic Politics: Turkey and Its Diaspora(s). International Migration Review, 53(1), 210-236.
  4. Akalın, A. (2016). Açık, Döner, Mühürlü Kapılar: 20. Yüzyılda Batı/Doğu Ekseninde Emek Göçünün Seyri. S. G. Öner, & N. A. Öner (Dü) içinde, Küreselleşme Çağında Göç Kavramlar, Tartışmalar (s. 89-106). İstanbul: İletişim Yayınları.
  5. Akgönül, S. (2011). Azınlık: Türk Bağlamında Azınlık Kavramına Çapraz Bakışlar. İstanbul: Bgst Yayınları.
  6. Akpınar, Ş., Harmankaya, H., & Haşimoğlu, H. (2023). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Kültür Unsurları: Günümüz Karagöz Oyunları Örneği. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi (AKEF) Dergisi, 5(3), 733-753.
  7. Anthias, F. (1998). Evaluating ‘Diaspora’: Beyond Ethnicity? Sociology, 32(3), 557-580.
  8. Appadurai, A., & Breckenridge, C. (1989). On Moving Targets’,. Public Culture(2), i–iv.
  9. Arı, G. (2019). Türkçe ve Türk Kültürü-5. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  10. Berger, J., & Mohr, J. (2010). A Seventh Man: A Book of Images and Words about the Experience of Migrant Workers in Europe. London: New York: Verso.
  11. Berns-McGown, R. (2008). Redefining “Diaspora”. International Journal: Canada’s Journal of Global Policy Analysis, 63(1), 3-20.
  12. Brubaker, R. (2005). The ‘diaspora’ diaspora. Ethnic and Racial Studies, 28(1), 1-19.
  13. Bruneau, M. (2010). Diasporas, transnational spaces and communities. R. Bauböck, & T. Faist (Dü) içinde, Diaspora and Transnationalism: Concepts, Theories and Methods (s. 35-49). Amsterdam: Amsterdam University Press.
  14. Canatan, K. (2007). Avrupa Ülkelerinin Azınlık Politikalarında Türkçe Anadil Eğitiminin Konumu “İsveç, Fransa ve Hollanda Örnekleri”. Journal of Turkish Studies, 2(3), 159-172.
  15. Castles, S. (2018). International migration at the beginning of the twenty‐first century: global trends and issues. International Social Science Journal, 68(227-228), 151–162.
  16. Chambers, l. (2005). Göç, Kültür, Kimlik. (İ. Türkmen, & M. Beşikçi, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  17. Clifford, J. (1994). Diasporas. Cultural Anthropology, 9 (3), 302-338.
  18. Cohen, R. (2007). Creolization and Diaspora: The Cultural Politics of Divergence and (Some) Convergence. G. Totoricagüena (Dü.) içinde, Opportunity Structures in Diaspora Relations: Comparisons in Contemporary Multilevel Politics of Diaspora and Transnational Identity (s. 85-112). Reno, Nevada: Center for Basque Studies.
  19. Cohen, R. (2008). Global Diasporas. London: Routledge.
  20. Çakır, M. (2002-2003). Almanya’daki Çok Kültürlü Ortamlarda Türkçenin Anadili Olarak Kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 39-58.
  21. Çakır, M., & Yıldız, C. (2016). Almanya'daki Türk Öğretmenlerin Türkçe Ve Türk Kültürü Dersine İlişkin Görüşleri. International Journal of Languages’ Education and Teaching(3), 217-257.
  22. Demirbaş, H. (2014). Eğitim-Kültür Açısından Avrupa’daki Türk Çocukları - Sorunlar Ve Çözümler. Ankara: Nobel.
  23. Deniz, K. (2019). Türkçe ve Türk Kültürü-5. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  24. Doğan, Y. (2019). Türkçe ve Türk Kültürü-6. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  25. Dufoix, S. (2017). The Dispersion: A History of the Word Diaspora. Leiden: Boston: Brill.
  26. Esenlikci, A. C., & Engin, M. A. (2019). 1960'dan Günümüze Avrupa Birliği Ülkelerinde Yaşayan Türk Göçmenlerin Sorunları. Emek ve Toplum, 8(20), 59-77.
  27. Faist, T. (2010). Diaspora and transnationalism: What kind of dance partners? R. Bauböck, & T. Faist (Dü) içinde, Diaspora and Transnationalism: Concepts, Theories and Methods (s. 9-34). Amsterdam: Amsterdam University Press.
  28. Faist, T., & Fauser, M. (2011). The Migration–Development Nexus: Toward a Transnational Perspective. T. Faist, M. Fauser, & P. Kivisto (Dü) içinde, The Migration–Development Nexus: Toward a Transnational Perspective (s. 1-26). New York: Palgrave Macmillan.
  29. Franz, M., & Silva, K. (2020). Introduction. Theorizing Belonging against and beyond Imagined Communities. M. Franz, & K. Silva (Dü) içinde, Migration, Identity, and Belonging: Defining Borders and Boundaries of the Homeland (s. 1-27). New York: Routledge.
  30. Gazsó, D. (2015). An Endnote Definition for Diaspora Studies. Minority Research(18), 161-182.
  31. Gilroy, P. (1993). The Black Atlantic: Modernity and Double Consciousness. Cambridge, MA: Harvard University Press.
  32. Göçmen İşçinin Hukuki Statüsü Hakkında Avrupa Sözleşmesi. (1981, Ocak 27). Resmi Gazete(17233). 01 11, 2024 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/17233.pdf adresinden alındı
  33. Grosz, E. (1990). Judaism and Exile: The Ethicsof Otherness. New Formations(12), 77-88.
  34. Güleç, İ., & Yağımlı, M. A. (2023). Evaluations On Visuals Used In Materials Prepared For Bilingual Children. B. İnce, & İ. Güleç (Dü). içinde İstanbul: Alte Teknoloji.
  35. Güzel, P. K. (2022). Türkçe Ve Türk Kültürü Dersine İlişkin Hazırlanan Makale Ve Tezlerin İncelenmesi. Journal Of Social, Humanities and Administrative Sciences, 8(52), 676-685.
  36. Hall, S. (1990). Cultural Identity and Diaspora. J. Rutherford (Dü.) içinde, Identity: Community, Culture, Difference (s. 225-47). London: Lawrence & Wishart.
  37. Harutyunyan, A. (2012). Challenging the Theory of Diaspora from the Field. (W. P. 1/2012, Derleyici) Humboldt-Universität zu Berlin, Philosophische Fakultät. 6 9, 2022 tarihinde alındı
  38. Hear, N. V. (2005). New Diasporas: The Mass Exodus, Dispersal, and Regrouping of Migrant Communities. London: UCL Press.
  39. Hussain, Y. (2005). Writing Diaspora: South Asian Women, Culture and Ethnicity . London: Routledge.
  40. İçduygu, A., Erder, S., & Gençkaya, Ö. F. (2014). Türkiye'nin Uluslararası Göç Politikaları, 1923-2023 Ulus-devlet Oluşumundan Ulus-Ötesi Dönüşümlere. İstanbul: MiReKoc.
  41. İnce, E. A. (2022). İç Göç Sürecinde Göçmen Toplumun Dinî ve Sosyokültürel Hayatında Meydana Gelen Değişimin İlişkiler Bağlamında İncelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Medeniyet ve Toplum Dergisi, 6(1), 65-88.
  42. Kafkas, E. T., Sarmış, İ., & Şahin, O. (2014). Uluslararası İşgücü Anlaşmaları. (F. Aydın, Dü.) Ankara: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı.
  43. Kaplan, H., & Peker, S. (2022). Kök Değerler Açısından Özbek Masalları. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 426-444.
  44. Karaçay, A. B. (2016). Türkiye-Avrupa Göç Sistemi: Misafir İşçilikten Ulus-Ötesi Kimliklere. S. G. Öner, & N. A. Öner (Dü) içinde, Küreselleşme Çağında Göç Kavramlar, Tartışmalar (s. 399-416). İstanbul: İletişim Yayınları.
  45. Karadağ, Ö., & Baş, B. (2019a). Türkçe ve Türk Kültürü Dersine Dair İhtiyaç Analizi. Sakarya University Journal of Education, 9(3), 434-454.
  46. Karadağ, Ö., & Baş, B. (2019b). Türkçe ve Türk Kültürü Öğretimi. Ankara: MEB Yayınları.
  47. Karatay, H. (2019). Türkçe ve Türk Kültürü-8. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  48. Kaya, İ. (2007). Müslüman Amerikalılar. Göç Kimlik ve Entegrasyon. Ankara: Dipnot Yayınları.
  49. Kayan, R. (2007). Vahyin Gölgesinde Kimlik İnşası. İstanbul: Çıra Yayınları.
  50. Keskin, H. K. (2019). Türkçe ve Türk Kültürü-3. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  51. Koinova, M. (2010). Diasporas and international politics: Utilising the universalistic creed of liberalism for particularistic and nationalist purposes. R. Bauböck, & T. Faist (Dü) içinde, Diaspora and Transnationalism: Concepts, Theories and Methods (s. 149-165). Amsterdam: Amsterdam University Press.
  52. Kurudayıoğlu, M. (2019). Türkçe ve Türk Kültürü-7. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  53. Küçük, S. (2006). Kültürler Arası Konumda İki Dilli Öğrenciler İçin Öğretmen Yetiştirme ve Erasmus Programı. AKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 231-251.
  54. Kütük, B. Ş. (2015). Türkiye'den Batı Avrupa'ya İşçi Göçünün Sosyolojik Çalışmalara Yansımaları. Sosyoloji Konferansları(52), 609-654.
  55. Linhard, T., & Parsons, T. H. (2019). Introduction: How Does Migration Take Place? T. Linhard, & T. H. Parsons (Dü) içinde, Mapping Migration, Identity, and Space (s. 1-20). Cham: Palgrave Macmillan.
  56. MEB. (2009). Yurt Dışında Yaşayan Türk Çocukları İçin Türkçe ve Türk Kültürü Öğretimi Programı (1-10. Sınıflar).
  57. MEB. (2018). Türkçe ve Türk Kültürü Dersi Öğretim Programı (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Seviyeler). Ankara: MEB.
  58. MEB. (2024, 01 25). Talim Terbiye Kuurlu Başkanlığı: https://ttkb.meb.gov.tr/www/gecmisten-gunumuze-kurul-kararlari-fihrist-arsivi/icerik/371 adresinden alındı
  59. Özarslan, S. (2023). Avrupa’da İslamofobi’nin Tarihi Kökleri ve Güncel Nedenleri. akif, 53(1), 63-74.
  60. Paerregaard, K. (2010). Interrogating diaspora: Power and conflict in Peruvian migration. R. Bauböck, & T. Faist (Dü) içinde, Diaspora and Transnationalism: Concepts, Theories and Methods (s. 91-107). Amsterdam: Amsterdam University Press.
  61. Perşembe, E. (2010). F.Almanya’nın Baden-Württemberg Eyaletinde Eğitim Sistemi Ve Türk Göçmen Çocuklarının Eğitim Sorunları. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 29(29), 55-80.
  62. Quayson, A., & Daswani, G. (2013). Introduction – Diaspora and Transnationalism Scapes, Scales, and Scopes. A. Quayson, & G. Daswani (Dü) içinde, A Companion to Diaspora and Transnationalism (s. 1-26). Oxford: Wiley Blackwel.
  63. Reichardt, U. (2003). Diaspora Studies and the Culture of the African Diaspora. The Poetry of Derek Walcott, Kamau Brathwaite and Linton Kwesi Johnson. M. Fludernik (Dü.) içinde, Diaspora and Multiculturalism: Common Traditions and New Developments (s. 287–327). Amsterdam: New York: Rodopi.
  64. Safran, W. (2004). Deconstructing and comparing diasporas. W. Koko, K. Tölölyan, & C. Alfonso (Dü) içinde, Diaspora, Identity and Religion (s. 9-29). London: Routledge.
  65. Sağlam, M. (1990). Federal Alman Okullarındaki Türkçe Ve Türk Kültürü Programlarının Düzenlenmesi ve Yürütülmesi. Kurgu Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi Uluslararası Hakemli İletişim Dergisi, 8(8), 603-621.
  66. Said, E. W. (2016). Kültür ve Emperyalizm (4 b.). (N. Alpay, Çev.) İstanbul: Hil Yayın.
  67. Shain, Y., & Barth, A. (2003). Diasporas and International Relations Theory. International Organization(57), 449-479.
  68. Sheffer, G. (2003). Diaspora Politics: At Home Abroad. Cambridge : Cambridge University Press.
  69. Sidekli, S. (2019). Türkçe ve Türk Kültürü 1. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  70. Sökefeld, M. (2006). Mobilizing in transnational space: a social movement approach to the formation of diaspora. Global Networks, 6(3), 265-284.
  71. Şen, Ü. (2010). Yurt Dışında Yaşayan Türk Çocuklarının Ana Dili Eğitimine Yönelik Millî Eğitim Bakanlığı Bünyesinde Yapılan Çalışma ve Uygulamalar. Zeitschrift für die Welt der Türken / Journal of World of Turks, 2(3), 239-253.
  72. Şen, Ü. (2016). İki Dilli Türk Çocuklarına Türkçe Öğretimi: İlk Öğretmenler ve İlk Türkçe Dersi Öğretim Programı. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 1023-1036.
  73. Şen, Ü. (2019). Türkçe ve Türk Kültürü-2. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  74. Tajfel, H., & Turner, J. (1986). The Social Identity Theory of Intergroup Behavior. S. Worchel, & W. G. Austin (Dü) içinde, Psychology of Intergroup Relation (s. 7-24). Chicago: Hall Publishers.
  75. Tılıç, H. R., Özen, Y., & Çelik, K. (2016). Geriye Göçün Dinamikleri: Almanya'dan Eve Dönüş. S. G. Öner, & N. A. Öner (Dü) içinde, Küreselleşme Çağında Göç Kavramlar, Tartışmalar (s. 287-307). İstanbul: İletişim Yayınları.
  76. Tölölyan, K. (1991). The Nation-State and Its Others: In Lieu of a Preface. Diaspora: A Journal of Transnational Studies, 1(1), 3-7.
  77. Tölölyan, K. (2005). Restoring the Logic of the Sedentary to Diaspora Studies. L. Anteby-Yemeni, W. Berthomiere, & G. Sheffer (Dü) içinde, Les Diasporas: 2000 Ans d’Histoire (s. 137-148). Rennes, France: Presses Universitaires de Rennes.
  78. Tsagarousianou, R. (2004). Rethinking the concept of diaspora: mobility, connectivity and communication in a globalised world. Westminster Papers in Communication and Culture, 1(1), 52-65.
  79. Turner, S. (2019). The social construction of diasporas: conceptual development and the Rwandan case. R. Cohen, & C. Fischer (Dü) içinde, Routledge Handbook of Diaspora Studies (s. 40-46). London: Routledge.
  80. Us, R. G., & Güven, A. N. (2022). Yurt dışında yaşayan Türk çocuklarına yönelik Türkçe ve Türk Kültürü dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Trakya Eğitim Dergisi, 3(12), 1561-1576.
  81. Vertovec, S. (1996). Diaspora. E. Cashmore (Dü.) içinde, Dictionary of Race and Ethnic Relation (s. 99-101). London: Routledge.
  82. Vertovec, S. (2005). The Political Importance of Diasporas. Washington: Migration Policy Institute.
  83. Vertovec, S. (2006). Diasporas good? Diasporas bad? Oxford: Centre on Migration, Policy and Society, University of Oxford.
  84. Wahlbeck, Ö. (2002). The concept of diaspora as an analytical tool in the study of refugee communities. Journal of Ethnic and Migration Studies, 28(2), 221-238.
  85. Yağmur, K. (2010). Batı Avrupa da Uygulanan Dil Politikaları Kapsamında Türkçe Öğretiminin Değerlendirilmesi. bilig(55), 221-242.
  86. Yaylacı, F. G. (2012). Belçika’daki Türklerin Dil Kullanımları. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 63-88.
  87. Yıldız, C. (2012). Yurt Dışında Yaşayan Türk Çocuklarına Türkçe Öğretimi (Almanya Örneği). Ankara: YTB.
  88. Yuval-Davis, N. (2008). Aidiyetler: Yerlilik ile Diaspora Arasında. U. Özkırımlı (Dü.) içinde, 21. Yüzyılda Milliyetçilik (Y. Başkavak, Çev., s. 139-158). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.