İlkokul Üçüncü Sınıf Hayat Bilgisi Ders Kitabının Kültürel Miras Eğitimi Kapsamında İncelenmesi

Vahit GÖRÜR , MEHMET AŞIKCAN

  • Vahit GÖRÜR: Necmettin Erbakan UNİVERSİTESİ
  • MEHMET AŞIKCAN: Necmettin Erbakan Üniversitesi
  • Yıl : 2024
  • Cilt : 2
  • Sayı : 1
  •  Sayfa : 38-53
Bu araştırmada, ilkokul üçüncü sınıf Hayat Bilgisi ders kitabı kültürel miras eğitimi kapsamında incelenmiştir. Araştırmanın ana sorusu, “Kültürel miras kavramı ilkokul üçüncü sınıf hayat bilgisi ders kitabında nasıl işlenmektedir?” şeklindedir. Bu doğrultuda, araştırmanın temel sorusuna odaklanarak şu alt sorulara cevaplar aranmıştır: (1) İlkokul üçüncü sınıf hayat bilgisi ders kitabındaki kültürel miras unsurlarının genel dağılımı nasıldır? (2) İlkokul üçüncü sınıf hayat bilgisi ders kitabındaki kültürel miras unsurlarının ünitelere göre dağılımı nasıldır? (3) İlkokul üçüncü sınıf hayat bilgisi ders kitabında kültürel miras unsurlarına hangi yollarla (metin, görsel ve etkinlik) yer verilmiştir? Araştırma nitel araştırma desenlerinden doküman analizi deseninde yürütülmüştür. Veriler, Millî Eğitim Bakanlığı yayınlarına ait güncel (2021 tarihli) Hayat Bilgisi ders kitabından elde edilmiştir. Ders kitabındaki kültürel miras unsurları Batmaz ve Yurtbakan’a (2023) ait Kültürel Miras Unsurları İnceleme Formu aracılığıyla tespit edilmiştir. Form, Somut Olmayan Kültürel Miras ve Somut Kültürel Miras bölümlerinden oluşmaktadır. Verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu analiz sonucunda veriler, somut olmayan ve somut kültürel miras unsurları şeklinde iki tema altında ele alınmış ve bunlara ilişkin ders kitabındaki örnek görsellerle desteklenmiştir. Araştırma sonucunda Hayat Bilgisi ders kitabında çoğunlukla somut olmayan kültürel miras unsurlarına ve özellikle milli bayramlar, dini bayramlar gibi toplumsal uygulamalara sıklıkla yer verildiği görülmüştür. Bunun yanında somut kültürel miras unsurlarından özellikle tarihi mekânlara da sıklıkla değinildiği tespit edilmiştir. Kültürel miras unsurlarının kitaptaki dağılımının ünitelerin içeriğine göre farklılık gösterdiği anlaşılmıştır. Ayrıca bu unsurların çoğunlukla metinler aracılığıyla aktarıldığı, bunu görsellerin ve en az ise etkinliklerin izlediği belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular ışığında, ilgili ders kitabının kültürel miras eğitimi açısından zenginleştirilmesine yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Atıf yapmak için : Görür, V., & Aşıkcan, M. (2024). İlkokul üçüncü sınıf hayat bilgisi ders kitabının kültürel miras eğitimi kapsamında incelenmesi. Edutech Research, 2(1), 38-53.

Download Citation: Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) RIS File

Download Citation: BibTeX BibTeX File

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.
Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Edutech Research
2024, Vol. 2 (1)
E-ISSN: 3023-6665
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Açık, İ. (2020). İlkokul 4. Sınıf sosyal bilgiler dersinde kültürel mirasa duyarlılık ve vatanseverlik değerlerinin biyografilerle öğretimi [Yüksek Lisans Tezi]. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi.
  2. Akaydın, B., & Kaya, S. (2015). Türkiye’de ilkokul hayat bilgisi ve sosyal bilgiler alaninda yapilan ve ulusal indeksli dergilerde yayinlanan araştirmalara yönelik bir inceleme. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(30), 251-264.
  3. Akdemir, S. (2023). Covid-19 pandemi sürecinde ilkokul 1. sınıf öğrencilerinin ‘okul’ kavramına ilişkin metaforik algıları. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi (AKEF) Dergisi, 5(1), 16-28.
  4. Akpınar, Ş., Harmankaya, H. & Haşimoğlu, H. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kültür unsurları: Günümüz karagöz oyunları örneği. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi (AKEF) Dergisi, 5(3), 733-753.
  5. Aslan, E., ve Çulha, B. (2008). Kimiz “biz”? Türkiyedeki ilköğretim okulllarında “ulusal kimlik” ve “kültürel miras eğitimi”. İçinde M. Safran & D. Dilek (Ed.), 21. Yüzyılda Kimlik, Vatandaşlık ve Tarih Eğitimi. Yeni İnsan Yayınevi.
  6. Ateş, K. (2021). Sosyal bilgiler 6. ve 7. Sınıf ders kitaplarında kültürel miras öğrenme alanı kapsamında kadın karakterlerin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi.
  7. Avcı, M. (2014). Sosyal bilgiler dersinde kültürel miras eğitimine ilişkin öğrenci ve öğretmen görüşleri [Yüksek Lisans Tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
  8. Avcı, M., & Memişoğlu, H. (2016). Kültürel miras eğitimine ilişkin sosyal bilgiler öğretmenlerin görüşleri. İlköğretim Online (elektronik), 15(1), 104-124.
  9. Azrak, S., & Yalçınkaya, E. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin tarihi kültürel miras eğitimine ilişkin görüşleri (Denizli şehri örneği). Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(3), 1307-1320.
  10. Batmaz, O., & Yurtbakan, E. (2023). İlkokul türkçe, hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarının kültürel miras unsurları açısından incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(1), 1-21. https://doi.org/10.37217/tebd.1115153
  11. Çelepi̇, M. S. (2020). Toplumsal anımsamanın millî bayramlar ile gerçekleşmesi: 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(TBMM’nin 100. Yılı ve Millî İrade Özel Sayısı). https://doi.org/10.32709/akusosbil.780520
  12. Çevik, A., & Güneş, F. (2017). Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(2), 272-272. https://doi.org/10.16916/aded.288848
  13. Çulha Özbaş, B. (2014). İlköğretim sosyal bilgiler derslerinde kültürel miras eğitimi. İçinde M. Safran (Ed.), Sosyal Bilgiler Öğretimi (4. Baskı, ss. 744-760). Pegem Akademi.
  14. Dönmez, C., & Yeşilbursa, C. C. (2014). Kültürel miras eğitiminin öğrencilerin somut kültürel mirasa yönelik tutumlarına etkisi. İlkogretim Online, 13(2), 425-442.
  15. Güler Bıyıklı, S. (2010). Ders kitaplarında kültürel mirasın sunumu: Türkiye’deki 4. ve 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarındaki (1974-2009) görsellerin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Koç Üniversitesi.
  16. Gümüşçü, O. (2018). Tarihi Coğrafya ve Kültürel Miras. Erdem, 75, 99-120. https://doi.org/10.32704/erdem.496740
  17. Gündoğan, A. (2020). İlkokul öğrencilerinin gözünden hayat bilgisi dersi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 10(1), 31-53. https://doi.org/10.18039/AJESI.681910
  18. Gürel, D. (2018). Somut olmayan kültürel miras etkinliklerinin 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde kullanımı [Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi.
  19. Gürkan, B. (2015). Sosyal bilgiler ders kitaplarının somut olmayan kültürel miras açısından incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Çukurova Üniversitesi.
  20. Hoepfl, M. C. (1997). Choosing qualitative research: A primer for technology education researchers. Journal of Technology Education, 9(1), 47-63.
  21. Hündür, C. S. (2022). Sosyal bilgiler dersinde öğretim materyallerinin somut olmayan kültürel miras eğitiminde kullanımı [Yüksek Lisans Tezi]. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi.
  22. İnanlı, E. (2023). Sosyal bilgiler öğretmenlerine göre kültürel miras eğitiminde aileden yararlanma [Yüksek Lisans Tezi]. Anadolu Üniversitesi.
  23. Karakuş, C. & Çağlayan, K. T. (2016). Hayat bilgisi öğretim programında ve ders kitaplarında somut olmayan kültürel mirasın yerinin incelenmesi. The Journal of Academic Social Science Studies International Journal of Social Science, 45 (3), 393-405
  24. Kartal, B. (2022). Sosyal bilgiler öğretiminde somut olmayan kültürel miras ögelerine ilişkin öğretmen görüşleri [Yüksek Lisans Tezi]. Amasya Üniversitesi.
  25. Kolaç, E. (2003). İlköğretim dördüncü sınıf Türkçe ders kitaplarının öğretmen görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 105-137.
  26. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2018). İlkokul hayat bilgisi 3 ders kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  27. Moralı, G. & Öner, G. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarında somut olmayan kültürel miras unsurlarının incelenmesi. Turkish Studies Language and Literature, 14(3), 1345-1357.
  28. Mustak, S. (2017). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin tarihi kültürel miras eğitimine ilişkin görüşleri (Denizli şehri örneği) [Yüksek Lisans Tezi]. Niğde Ömer Halis Demir Üniversitesi.
  29. Özkan, U. B. (2021). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi (4. bs). Pegem Akademi Yayıncılık.
  30. Özlek, G. (2019). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin somut olmayan kültürel miras öğretimine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Aksaray Üniversitesi.
  31. Pehlivan, A. (2015). Açık ve örgün eğitim sosyal bilgiler ders kitapları ve öğretim programında somut olmayan kültürel miras ögelerinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Anadolu Üniversitesi.
  32. Sağ, Ç. (2018). İlkokul sosyal bilgiler dersinde somut olmayan kültürel miras eğitimine yönelik etkinlik temelli bir eylem araştırması [Yüksek Lisans Tezi]. Bartın Üniversitesi.
  33. Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250. http://doi.org/10.33400/kuje.843306
  34. Sarı, B. & Çiftçi, S. (2023). Velilerin sahip oldukları ebeveyn tutumlarının öğretmen, öğrenci ve sınıfa yansımalarının incelemesi. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi (AKEF) Dergisi, 5(3), 1400-1420.
  35. Selanik Ay, T., & Kurtdede Fi̇dan, N. (2013). Öğretmen adaylarının “kültürel miras” kavramına ilişkin metaforları. Journal of Turkish Studies, 8(12), 1135-1152. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.5982
  36. Sevigen, E. (2021). Sosyal bilgiler öğretiminde müze eğitimi uygulamalarının öğrencilerin somut kültürel miras ve ders ile ilgili tutumlarına etkisi ve süreç hakkındaki görüşleri: Bir karma yöntem araştırması [Yüksek Lisans Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
  37. Sönmez, V., & Alacapınar, F. G. (2021). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
  38. Taşdemir, M. (2018). Ortaokul altıncı sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabı metinlerinin kültürel mirasa duyarlılık değeri açısından incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
  39. Taşkın Külcü, Ö. (2015). Kültürel miras kavramının eğitim açısından önemi. Akademia Disiplinlerarası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 1(1), 27-32.
  40. UNESCO. (2003). Somut olmayan kültürel mirasın korunması sözleşmesi. https://ich.unesco.org/doc/src/00009-TR-PDF.pdf (Erişim Tarihi: 12/12/2023)
  41. Uslu, S., & Yeşilbursa, C. C. (2014). Türk ve Amerikan Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Kültürel Miras Eğitimine Yönelik Tutumlarının Karşılaştırılması. Turkish Studies (Elektronik), 9(8), 879-891.
  42. Yeşilbursa, C. C. (2011). Sosyal bilgilerde miras eğitiminin öğrencilerin somut kültürel mirasa karşı tutumlarına ve akademik başarılarına etkisi [Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi.
  43. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. bs). Anı Yayıncılık.
  44. Yıldırım, G. (2021). Somut olmayan kültürel mirasın eğitim programlarına yansıması: Hayat bilgisi öğretimi. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 16, 231-247. https://doi.org/10.20860/ijoses.974198