Kavramsal Zenginlik ve Standardizasyon Arasında: Eğitime Giriş Ders Kitaplarının Analizi

Yalçın Dilekli , Muhammed Emir Rüzgar , Savaş Karagöz , İbrahim Sözcü

  • Yalçın Dilekli: AKSARAY ÜNİVERSİTESİ
  • Muhammed Emir Rüzgar: AKSARAY ÜNİVERSİTESİ
  • Savaş Karagöz: Aksar
  • İbrahim Sözcü: Aksaray Üniversitesi
  • Yıl : 2024
  • Cilt : 2
  • Sayı : 1
  •  Sayfa : 17-37
Öğretmenlik mesleği için gereksinim duyulan temel kavram, yaklaşım ve yöntemlerin ele alındığı bir giriş dersi olarak tanımlanabilecek ve farklı dönemlerde farklı adlarla anılan Eğitime Giriş dersinin, öğretmen adayının başarılı bir eğitim almasına ve öğretmenlik dünyasına başarılı bir şekilde geçmesine ön ayak olması beklenir. Bu süreçte öğretmen yetiştiren eğitimcilerin en sık yararlandığı kaynaklardan biri, kuşkusuz bu derslere yönelik yazılmış ders kitaplarıdır. Bu araştırmada Türkiye'de 1997-2020 yılları arasında yayımlanan Eğitime Giriş, Eğitim Bilimlerine Giriş veya Öğretmenlik Mesleğine Giriş) ders kitaplarının içerik açısından analiz edilerek eğitim alanının nasıl kavramlaştırıldığının ve bu kavramlaştırmanın yıllar içerisinde nasıl bir değişime uğradığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Amaca ulaşmak amacıyla betimsel olarak tasarlanan bu araştırmanın evrenini, 1997 ila 2020 yılları arasında yayımlanmış eğitime giriş mahiyetindeki ders kitapları oluşturmuştur. Tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak 1997-2005 yılları arasında yayımlanmış üç, 2006-2018 yılları arasında yayımlanmış altı ve 2018-2020 yayımlanmış üç ders kitabı örneklem olarak seçilmiştir. Kitapları analiz edebilmek için bir kitap analiz formu hazırlanmış ve forma yönelik uzman görüşü alınmıştır. İnceleme için hazırlanan form temel olarak iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm içerisinde temelde kitabın yazar sayısı, bölüm sayısı ve basım yılı gibi daha çok genel özelliklerinin belirlenmesine yönelik sorular yer almaktadır. Formun ikinci bölümünde ise kitapların içeriğini analiz etmeye yönelik olarak kitapların bölüm başlıkları, ilgili başlıkların kapsamları, bölümler içerisinde yer alan eğitime dair kavramlar, bu kavramların tanımlarının nasıl ve hangi alanlarda farklılaştığı yahut benzeştiği, eğitimin hangi disiplinlerle nasıl ilişkilendirildiği ve bu ilişkinin kurulma şeklindeki evrilme gibi noktaların incelenmesini sağlayan sorular bulunmaktadır. Analiz sonucunda eğitime giriş mahiyetindeki kitaplarda özellikle 2020’li yıllara doğru bir standardizasyonun ortaya çıktığı belirlenmiştir. Ayrıca eğitimin daha çok davranışçı yaklaşımla ilişkilendirilerek tanımlandığı da saptanmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda eğitime giriş mahiyetindeki derslere yazılacak kitaplarda kapsamlılık ile çeşitliliğin arttırılması ve eğitim ile ilgili kuramsal tartışmalara zenginlik katabileceği göz önüne alınarak eğitime farklı bakış açılarıyla yaklaşılması önerilmiştir.
Atıf yapmak için : Dilekli, Y., Rüzgar, M. E., Karagöz, S. & Sözcü, İ. (2024). Kavramsal zenginlik ve standardizasyon arasında: Eğitime giriş ders kitaplarının analizi. Edutech Research, 2(1), 17-37.

Download Citation: Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) RIS File

Download Citation: BibTeX BibTeX File

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.
Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Edutech Research
2024, Vol. 2 (1)
E-ISSN: 3023-6665
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Akınoğlu, O. (2005). Türkı̇ye’de Uygulanan ve Değı̇şen Eğı̇tı̇m Programlarının Psı̇kolojı̇k Temellerı̇. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 22, 31-46.
  2. Akyüz, Y. (1993). Türk Eğitim Tarihi. İstanbul: Kültür Koleji Yayımları
  3. Balcı, A. (1989). Eğitimsel Araştırmanın Eğitimsel Sorunların Çözümüne Uygulanması. Ankara Üniversitesi Eğitim bilimleri Fakültesi Dergisi, 22(1), 411-420, DOI: 10.1501/Egifak_0000000868
  4. Bremer, T. (2020). Materiality and literature: an introduction. Neohelicon 47, 349–356. https://doi.org/10.1007/s11059-020-00566-7
  5. Burke, P. (2000). A social history of knowledge. Vol. 1: From Gutenberg to Diderot. Cambridge: Polity.
  6. Burke, P. (2012). A social history of knowledge. Vol. 2: From the Encyclopédie to Wikipedia. Cambridge: Polity.
  7. Demirkaya, H. (2013). Sosyal Bilgiler Öğretiminde Ders Kitabı. R. Sever ve E. Koçoğlu (Eds.), Sosyal bilgiler öğretiminde eğitim teknolojileri ve materyal tasarımı içinde ss.89-104. Pegem Akademi.
  8. Elliott, D. (1992). Reforming social studies: Implications for curriculum and textbooks. Publishing Research Quarterly, 8(4), 71-80.
  9. Erginer, A (2006). Eğitim Bilimine Giriş Dersi. İlköğretmen Eğitimci Dergisi, 50-52.
  10. Ersoy, F. ve Şahin, T. (2012). Examination of social studies textbooks in terms of approaches of values education. Educational Sciences: Theory & Practice, 12(2), 1547-1558.
  11. Ertürk, S. (1972). Eğitimde program geliştirme. Yelkentepe Yayınları.
  12. Gibson, S. (2012). “Why do we learn this stuff”? Students’ views on the purpose of social studies. Canadian Social Studies, 45(1), 43-58.
  13. Gök, E., İpek, C., Yaylacı, A. F. ve Beldağ, A. (2016). Yükseköğretim Ders Kitaplarında Nitelik: Eğitim Bilimleri Alanındaki Kitaplara İlişkin Bir İnceleme. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(3), 1245-1262.
  14. Gözütok, F. D., Karacaoğlu, C. ve Akgün, Ö. (2005). İlköğretim programlarının öğretmen yeterlikleri açısından değerlendirilmesi. Eğitimde Yansımalar: VIII, Yeni İlköğretim Programlarını Değerlendirme Sempozyumu, 14-16 Kasım 2005. 16-38., Kayseri.
  15. Güven, İ. ve Demirhan İşcan, C. (2006). Yeni İlköğretim Programlarının Basına Yansımaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 39(2), 95-123.
  16. Hartley, D. (1995). The ‘McDonaldization’ of Higher Education: Food for Thought? Oxford Review of Education, 21(4), 409-423, https://www.jstor.org/stable/1050719
  17. Hussain, R. (2012, Kasım). Students’ views of impact of textbooks on their achievements. In Search of Relevance and Sustainability of Educational Change: An International Conference at Aga Khan University Institute for Educational Development, 430-438.
  18. İnci, S. ve Kaya, V. H. (2022). Eğı̇tı̇mde Multı̇dı̇sı̇plı̇ner, Dı̇sı̇plı̇nlerarası ve Transdı̇sı̇plı̇ner Kavramları. Mı̇llı̂ Eğı̇tı̇m, 51(235), 2757-2772.
  19. Kavak, Y., Aydın, A. ve Akbaba Altun, S. (2007). Öğretmen Yeti̇şti̇rme ve Eği̇ti̇m Fakülteleri̇ (1982-2007). (Öğretmenin Üniversitede Yetiştirilmesinin Değerlendirilmesi). Yükseköğretim Kurulu Yayını.
  20. Kaya, B., & Aladağ, C. (2023). 2018 coğrafya dersi öğretim programı kazanımlarında yer alan bazı temel kavramların analizi ve ontolojik değerlendirilmesi. Edutech Research Dergisi, 1(1), 26-47.
  21. Kesik, F. ve Bayram, A. (2015). Eğitim Sisteminin Eleştirel Pedagoji Perspektifinden Bir Değerlendirmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 900-921, DOI: 10.17860/efd.42583
  22. Korkmaz, İ. (2006). Yeni İlköğretim Birinci Sınıf Programının Öğretmenler Tarafından Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16, 419-431.
  23. Kösterelioğlu, İ. (2007). Eğitim Bilimine Giriş Dersinin Bilişsel Alan Hedeflerinin Gerçekleşme Düzeyi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
  24. Kurt, T., Okumuşlar, M. ve Seki, T. (2023). Öğretmenlerin Eleştirel Pedagoji Yönelimleri Ölçeği Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi (AKEF) Dergisi, 5(3), 665-678.
  25. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (1998). Türkiye’de Öğretmen Eğitimi. Milli Eğitim Dergisi, 37, 40-44.
  26. O’Connor, C. ve Joffe, H. (2020). Intercoder Reliability in Qualitative Research: Debates and Practical Guidelines. International Journal of Qualitative Methods, 19, 1-13, DOI: 10.1177/1609406919899220
  27. Özdemir, A. ve Tüysüz, F. (2017). Özel okul yatırımları için Türkiye’deki 81 ilin çok kriterli karar verme yöntemleri ile stratejik analizi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 45, 93-114, DOI: 10.15285/maruaebd.295291
  28. Özgül, İ. (2017). Temel Eğitim Bölümü Okul Öncesi Öğretmenliğine İlişkin Müzik Derslerinin Çözümlenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(64), 1496-1509. https://doi.org/10.17755/esosder.304587
  29. Peker Ünal, D. (2019). Ders Kitaplarında Sunulan İçeriğin Yaşam Boyu Öğrenme Becerilerini Kazandırma Düzeyinin İncelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 79-97.
  30. Ritzer, G. (1983). The “McDonaldization” of Society. The Journal of American Culture, 6(1), 100-107, https://doi.org/10.1111/j.1542-734X.1983.0601_100.x
  31. Ritzer, G. (2014). The McDonaldization of Society. (8th ed.). SAGE Publications.
  32. Roberts, S. L. (2014). Effectively using social studies textbooks in historical inquiry. Social Studies Research and Practice, 9(1), 119-128.
  33. Roberts, S. L. (2014). Effectively using social studies textbooks in historical inquiry. Social Studies Research and Practice, 9(1), 119-128.
  34. Schleunes, K. A. (1979). Enlightenment, Reform, Reaction: The Schooling Revolution in Prussia. Central European History, 12(4), 315–342, DOI:10.1017/S0008938900022457
  35. Schug, M. C., Western, R. D. & Enochs, L. G. (1997). Why do social studies teachers use textbooks? The answer may lie in economic theory. Social Education, 61(2), 97-101.
  36. Şimşek, A. ve Esmen, C. T. (2021). Türk Tarihinin Yazımına İlişkin Bazı Sorun Tespitleri ve “Zihniyet Temelli Tarih” Modeli Önerisi. Türkiyat Mecmuası, 31(1), 375-399, DOI: 10.26650/iuturkiyat.880761
  37. Som, İ., Türkan, A., & Altun, S. (2016). UbD modeline göre eğitim bilimlerine giriş dersinin tasarlanması: Öğretmen adaylarının başarı, tutum ve derse ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 2(4), 1341-1351.
  38. Tindall, L. C. (1996). A comparison of teaching social studies using a traditional textbook approach versususing a literature based approach. [Unpublished master thesis]. Mercer University Atlanta, Georgia.
  39. Ünder, H. (2010). Yapılandırmacılığın Epistemolojik Savlarının Türkiye’de İlköğretim Fen ve Teknoloji Dersi Programlarında Görünümleri. Eğitim ve Bilim, 35(158), 199-214.
  40. Yapıcı, M. (2003). Sürdürülebilir Kalkınma ve Eğitim. Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 223-229.