Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Yazma Becerisi: Bir Meta-Sentez Çalışması

Ayten Bülbül

  • Ayten Bülbül: Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Fakültesi
  • Yıl : 2025
  • Cilt : 3
  • Sayı : 2
  •  Sayfa : 118-146
Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma becerisine odaklanan akademik araştırmaları sistematik olarak inceleyerek alandaki eğilimleri, yöntemsel yaklaşımları ve tematik odakları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma becerisinin incelendiği çalışmaların meta-sentez yöntemiyle bir araya getirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, 2014–2024 yılları arasında yayımlanmış ve yalnızca yazma becerisine odaklanan araştırma makaleleri meta-sentez yöntemiyle analiz edilmiştir. Veri toplama sürecinde Ulakbim, Dergipark, Google Akademik veri tabanları taranmış; belirlenen içerme ve dışlama ölçütlerine göre uygun çalışmalar seçilmiştir. Meta-sentez yöntemine uygun olarak seçilen 80 araştırma makalesi yorumlayıcı içerik analizi tekniğine çözümlenmiş; konu alanları, yöntemsel özellikler, elde edilen bulgular ve sonuçlar kategorize edilerek tematik olarak gruplandırılmıştır. Elde edilen bulgularda çalışmaların konu alanlarına ilişkin dağılımda bir çeşitlilik görünse de araştırma makalelerinin konu alanındaki temel özelliğinin öğretimbilimsel hedeflere ulaşmanın etkililiği üzerine olduğu belirlenmiştir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma becerisi üzerine çalışmaların yöntemsel eğilimlerinin büyük ölçüde benzerlik gösterdiği belirlenmiştir. Çalışmalarda nitel araştırma desenlerinin baskınlığı, veri toplama aracı olarak öğrenci yazılı ürünlerinin öncelenmesi, katılımcı grubun çoğunlukla TÖMER öğrencilerinden seçilmesi ve veri çözümlemede içerik analizinin ağırlık kazanması, alanın yöntemsel çeşitlenme potansiyelinin sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Araştırma makalelerinin sonuç görünümlerinde ise yazma eğitimi ile ilgili uygulanan model, teknik ve araç kullanımı ile yazma becerisinin gelişiminde olumlu katkılar ile ölçme değerlendirmeye yönelik başarılı girişimlerin var olduğu ortaya konmuştur. Öte yandan yazma sürecinde materyallerin eksikliği, zorlukların çeşitli kaynaklarının betimlenmesi ve öğrencilerin metin oluşturmada yaşadıkları dilsel ve metinsel problemlerin yer aldığı olumsuz durumları ortaya koyan çalışmalara da rastlanmıştır. Araştırma makalelerinin sonuç bölümleri bütüncül bir şekilde değerlendirildiğinde yazma becerisinin gelişimine ve başarısı ile sonuçlanan çalışmaların daha az olduğu genellikle bu becerideki sorunların betimlendiği çalışmaların sayıca üstün olduğu saptanmıştır. Çalışma, yazma becerisine yönelik araştırma eğilimlerini bütüncül biçimde sunarak hem uygulayıcılara hem de araştırmacılara yönelik önemli çıkarımlar sunmakla birlikte gelecekteki araştırmalara ışık tutmaktadır
Atıf yapmak için : Bülbül, A. (2025). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma becerisi: Bir meta-sentez çalışması. Edutech Research, 3(2), 118-146.

Download Citation: Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) RIS File

Download Citation: BibTeX BibTeX File

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.
Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Edutech Research
2025, Vol. 3 (2)
E-ISSN: 3023-6665
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Aljaradat, Y. İ. M. ve Yıldız, D. (2024). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi ile ilgili makaleler üzerine bir inceleme: Yöntemsel eğilimler. Edutech Research, 2(1), 1-16.
  2. Aminah, M. ve Supriadi, T. F. (2023). Writing difficulties faced by English foreign language students. Jurnal Ilmiah Hospitality, 12(1), 253-262.
  3. Arıcı, A. F. ve Günaydın, Y. (2019). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimine yönelik bir kaynakça denemesi. M. Başaran, S. Aydın, T. Özbek ve M. Erol (Editörler) VI. Yıldız Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı içinde (ss. 9- 29). Yıldız Teknik Üniversitesi.
  4. Aspfors, J., ve Fransson, G. (2015). Research on mentor education for mentors of newly qualified teachers: A qualitative meta-synthesis.Teaching and Teacher Education, 48, 75-86.
  5. Ayrancı, B. (2019). Türkiye’de yabancılara Türkçe öğretiminde kültür aktarımı alanında yapılan lisansüstü tezlerin analizi ve değerlendirilmesi. Söylem Filoloji Dergisi, 4(2), 446-454.
  6. Baki, Y. (2019). Yabancılara Türkçe öğretimi alanındaki araştırma eğilimleri. International Journal of Language Academy, 7(3), 22-41.
  7. Baş, T. ve Akturan, U. (2017). Sosyal bilimlerde bilgisayar destekli nitel araştırma yöntemleri. Güncellenmiş ve Genişletilmiş 3.Baskı. Seçkin.
  8. Biçer, N. (2017). Yabancılara Türkçe öğretimi alanında yayınlanan makaleler üzerine bir analiz çalışması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27, 236-247.
  9. Biçer, N. ve Alan, Y. (2019). Türk soylulara Türkçe öğretimi ile ilgili çalışmalara genel bir bakış. Fırat University Journal of Social Sciences, 29(1), 143-157.
  10. Bülbül, A. ve Karakaş, B. (2024). Uluslararası öğrencilerin yazılı metinlerinde tutarlılık görünümleri. Dil Dergisi, 175(2), 116-148.
  11. Büyükikiz, K. (2014). Yabancılara Türkçe öğretimi alanında hazırlanan lisansüstü tezler üzerine bir inceleme. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(25), 203-213.
  12. Council of Europe. (2001). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment. Cambridge University. Erişim tarihi: 15.10.2025 Erişim adresi: https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/
  13. Council of Europe (2020) Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment. Companion Volume. Strasbourg: Council of Europe. Erişim tarihi: 15.10.2025 Erişim Adresi: https://rm.coe.int/common-european-framework-of-reference-for-languageslearning-teaching/16809ea0d4
  14. Çalık, M. ve Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri. Eğitim ve Bilim, 39(174), 33-38.
  15. Çelebi, C., Ergül, E., Usta, B. ve Mutlu. M. (2019). Türkiye’de yabancılara Türkçe öğretimi alanında hazırlanmış lisansüstü tezler üzerine bir meta-analiz çalışması. Temel Eğitim Dergisi, 1(3), 39-52.
  16. Çetin, B. (2017). İletişimsel edinç ve yabancı dil olarak Türkçede dilbilgisi öğretimi. Turkish Studies - International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 12(6), 179-196. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.11565.
  17. Çiftçİ, Ö. ve Demirci, R. (2018). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimiyle ilgili bir kaynakça denemesi. Turkish Studies, 13, 28.
  18. Demir, K. ve Özdemir, A. (2017). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanındaki bilimsel makalelere bakış. Electronic Turkish Studies, 12(14), 105-120.
  19. Dilber, N. Ç. (2018). Yabancılara Türkçe öğretimi üzerine yazılan kaynak kitaplara ilişkin bir inceleme. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31, 111-128.
  20. Ducate, L. C., Anderson, L. L. ve Moreno, N. (2011). Wading through the world of wikis: An analysis of three wiki projects. Foreign Language Annals, 44(3), 495-524
  21. Erdem, İ. (2009). Yabancılara Türkçe öğretimiyle ilgili bir kaynakça denemesi. Turkish Studies, 4(3), 888-937.
  22. Erdem, M. D., Gün, M., Şengül, M. ve Özkan, E. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında yazılmış bilimsel makalelerde geçen anahtar sözcüklere ilişkin bir içerik analizi. Ondokuz Mayıs University Journal of Education Faculty, 34(1), 213-237. https://doi.org/10.7822/omuefd.215246.
  23. Ergül, E., Mutlu, M., Usta, B. ve Çelebi, C. (2019). Türkiye’de yabancılara Türkçe öğretimi alanında hazırlanmış lisansüstü tezler üzerine bir meta-analiz çalışması. Temel Eğitim, 1(3), 39-52.
  24. Eryılmaz, R. (2024). Yabancı ve ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde Türk dizi ve filmleri: Bir meta-sentez çalışması. TRT Akademi, 9(22), 888-909. https://doi.org/10.37679/trta.1519600
  25. Erol, S. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde söz varlığı ve sözcük öğretimi üzerine bir değerlendirme: 1981-2021 lisansüstü tezler. Aydın Tömer Dil Dergisi, 6(1), 103-120.
  26. Giarelli, E. ve Tulman, L. (2003). Methodogical Issuses in the use of published cartoons as data. Qualitative Health Research, 13, 945-956.
  27. Göçer, A., Tabak, A. G. G. ve Coşkun, A. (2012). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi kaynakçası. Türklük Bilimi Araştırmaları, (32), 73-126.
  28. Graham, S., Harris, K. R. ve Santangelo, T. (2015). Based writing practices and the common core: Meta-analysis and meta-synthesis. The elementary school journal, 115(4), 498-522.
  29. Gülden, B. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin kültürel boyutunu ele alan çalışmaların incelenmesi: meta-sentez çalışması. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 8(1), 15-44.
  30. Güleç, E. ve Özdemir, M. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kaynakça çalışması-I. Çukurova Araştırmaları Dergisi, (10), 31-56. http://dx.doi.org/10.18560/cukurova.43139
  31. Güleç, E. ve Özdemir, M. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kaynakça çalışması–II. Çukurova Araştırmaları, 7(1), s. 1-24.888-937. http://dx.doi.org/10.29228/cukar.43178
  32. Günaydın, H. R. ve Bozkurt, B. Ü. (2023). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yanlışları: Büyük Resim. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(3), 1090-1118.
  33. Hoon, C. (2013). Meta-synthesis of qualitative case studies: An approach to theory building. Organizational research methods, 16(4), 522-556.
  34. Hyland, K. (2019). Second language writing (2nd ed.). Cambridge University.
  35. Kansızoğlu, N. ve Bekiroğlu, N. (2023). Kelime öğretimi alanında yapılan lisansüstü tezlere ilişkin bir meta-sentez çalışması. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (Özel Sayı 1 (Cumhuriyetin 100. Yılına)), 932-983.
  36. Karagöz, B. ve Şeref, İ. (2020). Yazma becerisiyle ilgili makaleler üzerine bir inceleme: Web of Science veri tabanında eğilimler. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(1), 67-86.
  37. Kaya, M. ve Avşar, A. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metin sadeleştirme üzerine yapılan çalışmalar üzerine bir inceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(2), 476-492.
  38. Kemiksiz, Ö. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitapları üzerine yapılan araştırmaların eğilimleri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(Özel Sayı), 34-56.
  39. Klimova, B. F. (2014). Constraints and difficulties in the process of writing acquisition. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 122, 433-437.
  40. Küçük, S. ve Kaya, E. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ile ilgili hazırlanan tezlerde geçen anahtar kelimelere yönelik içerik analizi. Journal of History Culture and Art Research, 7(5), 442-456.
  41. Leary, H. ve Walker, A. (2018). Meta-analysis and meta-synthesis methodologies: Rigorously Ppecing together research. TechTrends 62, 525–534. https://doi.org/10.1007/s11528-018-0312-7
  42. Maden, S. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitapları ile ilgili lisansüstü tezlerin analizi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 90-102.
  43. Maden, S. ve Önal, A. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ile ilgili lisansüstü tezlerin araştırma eğilimleri. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(1), 42-56.
  44. Matsuda, P. K. (2003). Second language writing in the twentieth century: A situated historical perspective. B. Kroll (Ed.) Exploring the dynamics of second language writing, içinde (s.15-34), Cambridge University.
  45. Moher, D., Liberati, A., Tetzlaff, J., Altman, D. G. ve Group*, P. (2009). Preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses: The PRISMA statement. Annals of internal medicine, 151(4), 264-269. https://doi.org/10.7326/0003-4819-151-4-200908180-00135
  46. Okumuş Ceylan, N. (2019). Student perceptions of difficulties in second language writing. Journal of Language and Linguistic Studies, 15(1), 151-157.
  47. Reid, J. (2002). Writing. Ronald Carter and David Nunan (Eds). The Cambridge guide to teaching English to speakers of other languages, içinde (s. 28-33), Cambridge University.
  48. Sandelowski, M., Barroso, J. ve Voils, C. I. (2007). Using qualitative metasummary to synthesize qualitative and quantitative descriptive findings. Research in nursing & health, 30(1), 99-111.
  49. Siddaway, A. P., Wood, A. M. ve Hedges, L. V. (2019). How to do a systematic review: A best practice guide for conducting and reporting narrative reviews, meta-analyses, and meta-syntheses. Annual Review of Psychology, 70, 747-770. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010418-102803
  50. Şencan, H. (2005). Güvenilirlik ve geçerlilik. Seçkin.
  51. Şimşek, B., Akbulut, S. ve Koparan, B. (2023). Yazma becerisini geliştirmeye yönelik yazılan makalelerin incelenmesi. Turkish Academic Research Review, 8(3), 1217-1235.
  52. Toker, A. (2022). Bir araştırma metodolojisi olarak sistematik literatür incelemesi: Meta-sentez yöntemi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 313-340.
  53. Türkben, T. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında yapılan lisansüstü çalışmaların değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(4), 2464-2479.
  54. Uysal, A. ve Zorpuzan, S. (2021). Yabancılara Türkçe öğretiminde yazma becerisinin eğitimi üzerine değerlendirme. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 6(2), 251-283.
  55. Uzdu-Yıldız, F. ve Çetin, B. (2020). Errors in written expressions of learners of Turkish as a foreign language: A systematic review. Journal of Language and Linguistic Studies, 16(2), 612-625. https://doi.org/10.17263/jlls.759261.
  56. Ülbeği, H. ve Çiftçi, P. (2023). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde hazırlanmış makale ve bildiriler. Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 2(2), 113-126.
  57. Walsh, D. ve Downe, S. (2005). Meta‐synthesis method for qualitative research: A literature review. Journal of advanced nursing, 50(2), 204-211.
  58. Yalap, H. ve Bakal, R. E. (2022). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitapları incelemesi odaklı lisansüstü çalışmalar üzerine bir değerlendirme. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(3), 2305-2350.
  59. Yıldız, D. (2016). Uluslararası dil dergilerinde yayımlanan makalelerin amaç/konu ve yöntem açısından incelenmesi. GEFAD, 36(2), 399-425.
  60. YÖK (2025). Yükseköğretimde uluslararasılaşma strateji belgesi: 2024-2028. Erişim tarihi: 05.04.2025. Erişim adresi: https://eski.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/2025/yuksekogretimde-uluslararasilasma-strateji-belgesi-2024-2028.pdf