Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâya Yönelik Tutumları ve Yapay Zekâ Okur Yazarlığı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Mehmet Mart , Gizem Kaya

  • Mehmet Mart: Necmettin Erbakan UNİVERSİTESİ
  • Gizem Kaya: Necmettin Erbakan UNİVERSİTESİ
  • Yıl : 2024
  • Cilt : 2
  • Sayı : 1
  •  Sayfa : 91-109
Yapay zekâ günümüz teknolojileri ile hayatımıza girerek, gün geçtikçe kaçınılmaz ve vazgeçilmez olan, hayatın birçok alanında kullanılan bir araçtır. Bu çalışma ile okul öncesi öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik olan tutum düzeyleriyle yapay zekâ okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma karma araştırma yöntemi ile tasarlanmıştır. Çalışmanın evreni okul öncesi öğretmenliği alanında lisans öğrenimi görmekte olan okul öncesi öğretmen adaylarından oluşmaktadır. Bu araştırmanın örneklemi, 235 gönüllü okul öncesi öğretmen adayından oluşturulmuştur ve bu örneklemin seçiminde basit rastgele örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada veri toplama araçları olarak, okul öncesi öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik tutumlarını belirlemek için Schuman ve Rodway (2020) tarafından geliştirilmiş olan ve Kaya ve arkadaşları (2022) tarafından Türkçeye uyarlanmış olan ‘Yapay Zekâya Yönelik Genel Tutum Ölçeği’ ile beraber, okul öncesi öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini tespit etmek amacıyla Wang ve arkadaşları (2023) tarafından geliştirilmiş olan ve Polatgil ve Güler (2023) tarafından Türkçeye uyarlanmış olan ‘Yapay Zekâ Okuryazarlık Ölçeği’ kullanılmaktadır. Araştırmada, ölçeklerin yanı sıra nitel veri toplama yöntemlerinden yarı- yapılandırılmış görüşme tekniğine de yer verilmiştir. Araştırma sürecinde 235 öğretmen adayı ile ölçeklere katılım gösterilmiş olup, içlerinden gönüllü olarak görüşme sorularına katılmak isteyen 9 öğretmen adayına da yarı-yapılandırılmış görüşme soruları uygulanmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizi SPSS 29.0 paket programı ile elde edilmiş olup, nitel verilerin analizi ise Maxqda paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın analizleri sonucunda cinsiyet, yaş ve sınıf düzeyi bakımından farklı değişkenlere göre yapay zekâya yönelik tutum düzeyleri ve yapay zekâ okuryazarlığı arasındaki farklılıklar incelenmiş ve bu bulgular görüşme sorularına göre analiz edilmiştir. Sonuçlara göre, yapay zekâ araçlarının kullanımı ihtiyaca göre şekillenmekte olduğu ortaya çıkmıştır.
Atıf yapmak için : Mart, M., & Kaya, G. (2024). Okul öncesi öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik tutumları ve yapay zekâ okur yazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Edutech Research, 2(1), 91-109.

Download Citation: Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) RIS File

Download Citation: BibTeX BibTeX File

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.
Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Edutech Research
2024, Vol. 2 (1)
E-ISSN: 3023-6665
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Avcı, E., Coşkuntuncel, O., & İnandi, Y. (2012). Ortaöğretim On İkinci Sınıf Öğrencilerinin Matematik Dersine Karşı Tutumları. MEÜEFD, 7(1), 50-58. https://doi.org/10.17860/efd.44108
  2. Baker, T., & Smith, L. (2019). Educ-AI-tion Rebooted ? Exploring the future of artificial intelligence in schools and colleges. https://www.semanticscholar.org/paper/Educ-AI-tion-Rebooted-Exploring-the-future-of-in-Baker-Smith/d01f96c020e0b1f72df9a55c93fd7672001a8e91
  3. Baş, G. (2023). Tutum-davranış Ilişkisi ve Ideolojik Asimetri: Güneydoğu Bölgesindeki Türk, Arap ve Kürtlerin Suriyeli Göçmenlere Yönelik Tutumları ve Sosyal Mesafe Algıları [Yayınlanmamış Doktora tezi], Bursa Uludağ Üniversitesi. https://www.proquest.com/pqdtglobal/docview/2866355975/abstract/7252A0FEF013472DPQ/1
  4. Christou, P. (2023). The Use of Artificial Intelligence (AI) in Qualitative Research for Theory Development. The Qualitative Report, 28(9), 2739-2755. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2023.6536
  5. Creswell, J. W. (2021). Karma Yöntem Araştırmalarına Giriş (M. Sözbilir, Ed.; 3. bs). Pegem Akademi Yayıncılık. https://doi.org/10.14527/9786053184720
  6. Çam, M. B., Çelik, N. C., Güntepe, E. T., & Durukan, Ü. G. (2021). Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Teknolojileri ile İlgili Farkındalıklarının Belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(48), 263-285.
  7. Çelebi, C., Demir, U., & Karakuş, F. (2023). Yapay Zekâ Okuryazarlığı Konulu Çalışmaların Sistematik Derleme Yöntemiyle İncelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 535-560.
  8. Çoklar, A., & Çalışkan, M. (2019). Öğretmen Adaylarının Özgüvenleri ile Teknoloji Kullanımları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 86-98. https://doi.org/10.38151/akef.578807
  9. Demi̇r, K., & Güraksin, G. E. (2022). Determining middle school students’ perceptions of the concept of artificial intelligence: A metaphor analysis. Participatory Educational Research, 9(2), 297-312. https://doi.org/10.17275/per.22.41.9.2
  10. Işık, N. N., & Demirel, E. E. (2023). An Investigation of Prospective Teachers’ and Teacher Trainers’ 21st Century Skills Awareness. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 1199-1215. https://doi.org/10.38151/akef.2023.107
  11. Kalkan, B., Kılıç, A. F., & Duran Yılmaz, A. (2022). Teknoloji kullanımında ebeveyn tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 6(2), 364-386. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202262367
  12. Kaya, F., Aydin, F., Schepman, A., Rodway, P., Yetişensoy, O., & Demir Kaya, M. (2022). The Roles of Personality Traits, AI Anxiety, and Demographic Factors in Attitudes toward Artificial Intelligence. International Journal of Human–Computer Interaction, 40(2), 497-514. https://doi.org/10.1080/10447318.2022.2151730
  13. Kayım, N. (2021). Yapay zekânın halkla ilişkiler uygulamalarındaki yeri [Yayınlanmamış Doktora Tezi], İstanbul Üniversitesi.
  14. Konca, A. S., Izci, B., & Simsar, A. (2024). Evaluating popular STEM applications for young children. European Early Childhood Education Research Journal, 32(1), 130-146. https://doi.org/10.1080/1350293X.2023.2221414
  15. Kong, S., Cheung, W. M.-Y., & Zhang, G. (2022). Evaluating artificial intelligence literacy courses for fostering conceptual learning, literacy and empowerment in university students: Refocusing to conceptual building. Computers in Human Behavior Reports, 7, 100223. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2022.100223
  16. Laupichler, M. C., Aster, A., Schirch, J., & Raupach, T. (2022). Artificial intelligence literacy in higher and adult education: A scoping literature review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 3, 100101. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2022.100101
  17. Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI Literacy? Competencies and Design Considerations. Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 1-16. https://doi.org/10.1145/3313831.3376727
  18. Mart, M., & Campbell-Barr, V. (2021). Professional development opportunities for early years teachers using social media: The case of England and Turkey. Education 3-13, 49(4), 448-463. https://doi.org/10.1080/03004279.2020.1734041
  19. Martin, F., Zhuang, M., & Schaefer, D. (2024). Systematic review of research on artificial intelligence in K-12 education (2017–2022). Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100195. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2023.100195
  20. Murphy, R. F. (2019). Artificial Intelligence Applications to Support K–12 Teachers and Teaching. RAND Corporation. 1-20. http://www.jstor.org/stable/resrep19907
  21. Ouyang, F., & Jiao, P. (2021). Artificial intelligence in education: The three paradigms. Computers and Education: Artificial Intelligence, 2, 100020. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2021.100020
  22. Özer, S., Yazıcı, A. S., Akgül, S., & Yıldırım, A. (2023). Okullarda yapay zekâ kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(10), 1776-1794.
  23. Polatgi̇l, M., & Güler, A. (2023). Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması. Sosyal Bilimlerde Nicel Araştırmalar Dergisi, 3(2), 99-114.
  24. Schepman, A., & Rodway, P. (2020). Initial validation of the general attitudes towards Artificial Intelligence Scale. Computers in Human Behavior Reports, 1, 100014. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2020.100014
  25. Simsar, A., & Kadim, M. (2017). Okul Öncesi Öğretmenlerinin Bilişim Teknolojilerini Kullanma Durumları Ve Bunun Öğretime Etkisi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14), 127-146.
  26. Su, J., & Yang, W. (2023). Artificial Intelligence and Robotics for Young Children: Redeveloping the Five Big Ideas Framework. ECNU Review of Education, 0(0), 1-14. https://doi.org/10.1177/20965311231218013
  27. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (C. 6). Pearson Education.
  28. Tabier, E., & Bakanay, Ç. D. (2023). Okul Öncesi Eğitimde Müze Eğitim Ortamları ve Yapay Zekâ Uygulamaları. Journal Of Social Humanities and Administrative Sciences, 65(65), 3082-3088. https://doi.org/10.29228/JOSHAS.70500
  29. Wang, B., Rau, P.-L., & Yuan, T. (2023). Measuring user competence in using artificial intelligence: Validity and reliability of artificial intelligence literacy scale. Behaviour & Information Technology, 42, 1-14. https://doi.org/10.1080/0144929X.2022.2072768